Immunnoonkolog

W czasie ostatniej dekady bez wątpienia dokonał się ogromny postęp w leczeniu raka jajnika. Jednak w celu zmniejszenia śmiertelności z powodu tego nowotworu potrzebne są leki jeszcze skuteczniejsze i bardziej zaawansowane technologiczne. Biorąc pod uwagę silne dowody na to, że rak jajnika jest nowotworem immunogennym uzasadnione wydaje się zwrócenie szczególnej uwagi na zastosowanie w tym przypadku immunoterapii. Duża liczba badań in vitro a także optymistyczne wyniki badań klinicznych dają nadzieję na to, że immunoterapia zostanie niebawem wpisana w schematy leczenia raka jajnika, skutecznie redukując umieralność z powodu tego nowotworu.

Jeszcze dziesięć lat temu nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego były słabo poznanymi nowotworami, które nieskutecznie próbowano leczyć chemioterapią uzyskując odpowiedź u zaledwie 10 proc. pacjentów. Niemniej jednak, odkrycie, że mutacje kinazy tyrozynowej KIT i receptora alfa dla płytkowego czynnika wzrostu leżą u podłoża rozwoju nowotworów stromalnych otworzyło drogę dla terapii celowanej. Dość ograniczona skuteczność imatynibu zmusiła do poszukiwań nowych bezpośrednich inhibitorów kinaz tyrozynowych. Intensywnie badana jest także grupa inhibitorów pośrednich, które mogą być skuteczne u pacjentów, u których nowa mutacja spowodowała oporność na imatynib, a także u chorych z nowotworem typu dzikiego.

Fundacja Projekt HOPE uzyskała, w ramach międzynarodowego programu, dwuletni grant w wysokości 150 tys. USD, który ma na celu specjalistyczne szkolenia pielęgniarek i lekarzy rodzinnych w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów u polskich dzieci.

W 1997 FDA zarejestrowało pierwsze przeciwciało monoklonalne do stosowania u ludzi – rytuksymab. Niewątpliwy sukces rytuksymab w leczeniu chłoniaków B-komórkowych spowodował, że przeciwciała monoklonalne zaczęto stosować w terapii wielu chorób nowotworowych i stały się powszechnie dostępnym środkiem leczniczym. Jednak mimo tego bezprecedensowego sukcesu rytuksymabu pewien odsetek pacjentów nie odpowiada, lub częściej po początkowej odpowiedzi wchodzi w progresję, po leczeniu immunochemioterapią zawierającą rytuksymab.

Zaawansowane badania kliniczne dotyczące leczenia raka piersi we wczesnym stadium rozwoju przyczyniły się do zwiększenia wskaźnika przeżywalności oraz wyleczalności tego nowotworu. Niestety, pomimo zastosowanej terapii wciąż u wielu kobiet rozwija się zaawansowany rak piersi, który pozostaje niewyleczalną jednostką chorobową. Podejmowane są więc działania mające na celu zwiększenie skuteczności stosowanej terapii oraz wprowadzenie nowych bezpiecznych leków zmniejszających objawy chorobowe. Jednym z postulowanych leków jest bewacizumab – humanizowane przeciwciało monoklonalne skierowane przeciwko VEGF (vascular endothelial growth factor).

Trastuzumab jest rekombinowanym, humanizowanym przeciwciałem monoklonalnych, które wybiórczo łączy się z receptorem ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu typu 2 (Human Growth Factor Receptor –HER2). Stosowane jest ono przede wszystkim w leczeniu przerzutowego raka piersi. Odkryto jednak, że w kombinacji z chemioterapią zmniejsza ono ryzyko nawrotu raka piersi o wczesnym stopniu rozwoju.

Ipilimumab jest całkowicie ludzkim przeciwciałem monoklonalnym skierowanym przeciwko cząsteczce CTLA-4. Ostatnie badania wykazały, że ipilimumab jest pierwszym lekiem, który poprawia przeżycie u pacjentów z zaawansowanym czerniakiem i na tej podstawie FDA zarejestrowała preparat do leczenia tej grupy pacjentów.

W ostatnich latach obserwuje się ciągły wzrost zachorowań na czerniaka złośliwego skóry. Pomimo, że wczesne wykrycie daje możliwość pełnej resekcji chirurgicznej zmian nowotworowych, wiele guzów diagnozowanych jest zbyt późno. Zaawansowane stadia czerniaka możemy leczyć jedynie przy pomocy chemioterapii, która niestety wciąż wykazuje zbyt niską skuteczność. Naukowcy poszukują więc wciąż nowych metod, przede wszystkim skupiając się terapii celowanej. W fazie badań klinicznych znajdują obecnie przeciwciała przeciwko cząsteczce CTLA4, inhibitory kinazy RAF, immunoterapia adoptywna oraz terapia antysensowna przeciw genowi Bcl2. Dotychczasowe wyniki zdają się być bardzo zachęcające.

W piątek, 25 marca, Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zarejestrowała nowy preparat do leczenia zaawansowanego czerniaka skóry – Yervoy (ipilimumab).